Nie potrzebujesz overlocka, żeby estetycznie i trwale obrobić brzeg materiału. Zwykła maszyna domowa wystarczy, jeśli dobierzesz technikę do rodzaju materiału, zastosujesz właściwą igłę i sprawdzisz ustawienia na skrawku. W przypadku tkanin najczęściej sprawdzi się zygzak, a przy cienkich materiałach także szew francuski. Dzianiny wymagają natomiast ściegu elastycznego i delikatnego prowadzenia.
Jaką metodę wybrać do materiału?
Brzeg tkaniny zabezpiecza się przede wszystkim po to, aby ograniczyć strzępienie i przedłużyć trwałość szwów. Nie każda metoda pasuje jednak do każdego materiału. Tkaniny mogą być obrzucane zygzakiem, natomiast dzianiny potrzebują ściegu, który pracuje razem z ich rozciągliwością.
| Metoda | Zastosowanie | Poziom trudności |
|---|---|---|
| Zygzak | Tkaniny i stabilne dzianiny | Łatwy |
| Ścieg imitujący owerlok | Tkaniny i dzianiny, zależnie od programu maszyny | Łatwy |
| Szew francuski | Cienkie tkaniny, także przejrzyste | Średni |
| Podwinięcie | Łatwy |
Zygzak jest najszybszą metodą, ale pozostaje widoczny od lewej strony. Szew francuski całkowicie chowa surowy brzeg, dlatego daje bardzo schludne wykończenie cienkich tkanin. Podwinięcie sprawdzi się przy prostych krawędziach, na przykład na dole zasłony, spódnicy lub rękawa.
Jak obrobić brzeg materiału na maszynie?
Zygzak na brzegu tkaniny
To najbardziej uniwersalna alternatywa dla overlocka. Ustaw zygzak tak, aby jego prawa część sięgała blisko krawędzi, ale nie spadała poza materiał. Przy tkaninach zwykle można zacząć od szerokości około 3–5 mm i długości około 2–2,5 mm. Cieńszy materiał może wymagać węższego ściegu, a grubszy – szerszego.
Przeszyj brzeg po wykrojeniu elementów, zanim połączysz części projektu. Nie ciągnij materiału za stopką. Jeśli krawędź mocno się strzępi, możesz najpierw wyrównać ją nożyczkami, a następnie poprowadzić zygzak tuż przy brzegu.
Ścieg imitujący owerlok
Wiele maszyn domowych ma program opisany jako ścieg owerlokowy, obrzucający albo krawędziowy. Jego wygląd i sposób pracy zależą od modelu, dlatego przed szyciem sprawdź instrukcję urządzenia. Jeśli masz do dyspozycji stopkę prowadzącą przy brzegu, ułatwi ona równe przesuwanie materiału, ale specjalna stopka nie jest konieczna.
Przy dzianinie wybierz ścieg, który zachowuje elastyczność. Ustawienia zacznij od zakresu długości około 2–2,5 mm, a następnie sprawdź, czy brzeg nie faluje. Przy zbyt gęstym ściegu materiał może się marszczyć albo rozciągać.
Szew francuski
Szew francuski nie obrzuca brzegu widocznym ściegiem. Zamiast tego zamyka surowe krawędzie wewnątrz podwójnego szwu. Najlepiej sprawdza się przy cienkich tkaninach, szyfonie, batyście i materiałach przejrzystych. Przy grubych tkaninach może stworzyć zbyt duże zgrubienie.
Wykonaj go w następującej kolejności:
- Ułóż elementy lewymi stronami do siebie i zszyj je wąskim szwem.
- Przytnij zapas, zostawiając tylko kilka milimetrów, aby po odwróceniu nie wystawały nitki.
- Rozłóż materiał, zaprasuj szew na jedną stronę, a następnie złóż elementy prawymi stronami do siebie.
- Zszyj całość ponownie, tak aby pierwszy szew znalazł się wewnątrz nowego tunelu.
Po każdym etapie prasuj materiał przez odpowiednią tkaninę ochronną, jeśli wymaga tego jego skład. Dzięki temu szew będzie płaski i równy.
Podwinięcie brzegu
Podwinięcie nadaje się do prostych krawędzi, które nie muszą zachować dużej elastyczności. Przy cienkim materiale można wykonać podwójne podwinięcie, natomiast przy grubszym lepiej zastosować pojedyncze podwinięcie lub zygzak, aby nie tworzyć wielu warstw.
Pracuj według następujących kroków:
- Wyrównaj brzeg materiału i zaprasuj pierwsze podwinięcie na szerokość około 0,5–1,5 cm, zależnie od projektu.
- Złóż materiał ponownie, chowając surową krawędź, i jeszcze raz zaprasuj.
- Przypnij podwinięcie szpilkami albo zabezpiecz je fastrygą.
- Przeszyj brzeg ściegiem prostym na tkaninie lub elastycznym zygzakiem na dzianinie.
Przy dzianinach dół rękawa lub ubrania możesz najpierw zabezpieczyć szerokim zygzakiem, a następnie podwinąć i przeszyć wąskim zygzakiem. Przy mocno rozciągliwym materiale nie używaj zwykłego ściegu prostego, ponieważ szew może pękać podczas zakładania ubrania.
Jakie ustawienia maszyny pomagają uniknąć problemów?
Przed szyciem właściwego elementu wykonaj próbę na kawałku tego samego materiału. Sprawdź nie tylko wygląd ściegu, ale także zachowanie brzegu po rozciągnięciu i prasowaniu. Najczęściej pomagają następujące ustawienia i akcesoria:
- Igła do dzianin przy materiałach elastycznych, a igła uniwersalna przy większości stabilnych tkanin.
- Wąski zygzak albo inny ścieg elastyczny do łączenia dzianin.
- Szeroki zygzak o szerokości około 4–7 mm do obrzucania luźno tkanych tkanin.
- Zwykłe nici poliestrowe do większości projektów, dobrane do grubości materiału.
- Mniejszy docisk stopki, jeśli maszyna rozciąga dzianinę podczas przesuwania.
Nie ma jednego ustawienia pasującego do każdej maszyny i tkaniny. Jeśli ścieg tworzy pętelki, skoryguj jego długość lub naprężenie nici. Gdy brzeg faluje, zmniejsz nacisk na materiał, nie rozciągaj go rękami i sprawdź, czy ścieg nie jest zbyt gęsty.
Na co zwrócić uwagę przy dzianinach?
Dzianina nie zawsze wymaga tak intensywnego zabezpieczania jak tkanina, ale jej krawędzie mogą się rozciągać podczas szycia. Szczególnie dotyczy to dekoltów, pach i innych łuków. W takich miejscach pomaga pasek flizeliny ze skosu albo elastycznej klejonki o szerokości około 1 cm. Można też zastosować tasiemkę silikonową, jeśli konstrukcja szwu pozwala na jej wszycie.
Przy krojeniu i szyciu nie przesuwaj materiału na siłę. Jeśli łuk mimo tego się wyciąga, ustabilizuj go fastrygą przed właściwym przeszyciem. Po zakończeniu pracy zaprasuj szew zgodnie z kierunkiem, w którym ma leżeć. Prasowanie usuwa drobne rozciągnięcia i sprawia, że nawet prosty zygzak wygląda znacznie równiej.
Najprostsza zasada brzmi: tkaninę możesz zabezpieczyć zygzakiem, cienką tkaninę zamknąć szwem francuskim, a dzianinę obrabiać ściegiem elastycznym. Zawsze zacznij od próby na ścinku i dopiero potem szyj właściwy element.
