Wełna tkana strzępi się, ponieważ włókna w jej splocie mogą się rozsuwać po przecięciu. Nie świadczy to o niskiej jakości materiału. Aby uzyskać trwałe brzegi, trzeba dobrze przygotować tkaninę, ciąć ją ostrymi narzędziami i zabezpieczyć zapas szwu zygzakiem, owerlokiem albo lamówką.
Jak przygotować wełnę do szycia?
Przed krojeniem zdekatyzuj wełnę, czyli poddaj ją działaniu pary zgodnie z właściwościami materiału. Pozwala to ograniczyć późniejsze kurczenie się tkaniny. Przy delikatnych lub drogich materiałach, takich jak kaszmir, najpierw wykonaj próbę na ścinku.
Podczas krojenia nie przesuwaj i nie szarp materiału. Tępe ostrza wyciągają włókna ze splotu, przez co brzeg zaczyna się strzępić jeszcze przed zszyciem. Przygotuj:
- Ostre nożyce krawieckie
- Nóż krążkowy
- Matę samogojącą
- Nici dobrej jakości dopasowane kolorem i grubością do tkaniny
Nóż krążkowy prowadź po linijce na macie samogojącej, bez podnoszenia materiału. Jeśli używasz nożyczek, tnij długimi, zdecydowanymi ruchami. Nożyczki zygzak mogą ograniczyć dalsze strzępienie, ale przy luźnym splocie nie zastąpią późniejszego obrzucenia krawędzi.
Jak zabezpieczyć brzegi wełny na maszynie?
Najprostsze rozwiązanie to ścieg zygzakowy. W przeciwieństwie do prostego ściegu obejmuje on krawędź i stabilizuje nitki osnowy oraz wątku. Ustaw szerokość i gęstość ściegu tak, aby igła trafiała blisko brzegu, ale nie wypadała poza materiał. Zbyt szeroki lub zbyt gęsty zygzak może usztywnić zapas szwu.
Jeśli maszyna ma ścieg owerlokowy, możesz użyć go zamiast zwykłego zygzaka. Stopka do ściegu owerlokowego ułatwia prowadzenie materiału przy krawędzi, lecz przed szyciem sprawdź na ścinku, czy jej element nie rozciąga ani nie podwija wełny.
Najrówniejsze wykończenie daje owerlok. Przy większości wełnianych tkanin sprawdzi się obrzucenie trzynitkowe. Owerlok jednocześnie przycina brzeg, zabezpiecza go nićmi i utrzymuje stałą szerokość wykończenia. Przy cienkiej wełnie można rozważyć ścieg rolujący, czyli mereżkę, o ile efekt nie będzie zbyt dekoracyjny w stosunku do projektu.
| Metoda | Zalecana grubość wełny | Zalety |
|---|---|---|
| Zygzak | Cienka i średnia | Nie wymaga specjalistycznej maszyny, szybko ogranicza strzępienie |
| Ścieg owerlokowy | Średnia i grubsza | Łączy obrzucanie z estetycznym prowadzeniem krawędzi |
| Owerlok trzynitkowy | Średnia i gruba | Daje równe, trwałe wykończenie zapasu szwu |
| Lamówka | Każda, szczególnie gruba lub luźno tkana | Chroni brzeg i poprawia wygląd wnętrza ubrania |
Kolejność pracy przy zabezpieczaniu brzegu może wyglądać następująco:
- Przytnij brzeg ostrymi narzędziami i usuń luźne nitki.
- Wybierz zygzak, ścieg owerlokowy albo obrzucenie na owerloku.
- Ustaw szerokość ściegu, długość wkłucia i docisk stopki odpowiednio do grubości materiału.
- Przetestuj ustawienia na ścinku złożonym z tylu warstw, ile będzie mieć właściwy szew.
Gruba wełna może wymagać zmniejszenia docisku stopki, jeśli materiał przesuwa się z oporem. Przy cienkiej lub luźno tkanej tkaninie problemem bywa natomiast rozciąganie brzegu. Nie ciągnij wtedy wełny pod stopką. Jeśli krawędź nadal się deformuje, można ustabilizować ją cienką taśmą do podklejania szwów.
Wykończenie szwów od wewnątrz
Lamówka jest dobrym wyborem, gdy wnętrze ubrania ma wyglądać schludnie, a zwykły zygzak nie zapewnia wystarczającej ochrony. Możesz użyć gotowej tasiemki albo lamówki ze skosu. Przyszyta do zapasu szwu osłania surowy brzeg i ogranicza jego wycieranie. Trzeba jednak poświęcić na nią więcej czasu, zwłaszcza przy łukach i grubych warstwach.
Szew francuski, nazywany także bieliźnianym, sprawdza się przy cienkich wełnach. Surowe krawędzie zostają zamknięte wewnątrz podwójnego szwu, więc nie mają bezpośredniego kontaktu z użytkownikiem ani z praniem. To rozwiązanie nie pasuje do każdej grubej tkaniny, ponieważ podwójna warstwa może tworzyć zgrubienie.
Przy bardzo luźnym splocie samo obrzucenie może nie wystarczyć. W takim przypadku połącz je z delikatnym podklejeniem brzegu albo wybierz lamówkę. Ręczne zabezpieczenie ściegiem krytym ma sens tam, gdzie liczy się wygląd wnętrza i nie chcesz, aby linia maszynowa była widoczna.
Wełna parzona – wyjątek od reguły
Nie każda wełna wymaga obrzucania. Wełna parzona została poddana obróbce termicznej, która zagęszcza i stabilizuje jej strukturę. Po przecięciu zwykle nie strzępi się tak jak wełna tkana, dlatego można pozostawić jej krawędzie surowe.
To wygodny materiał dla osób początkujących, ale przed krojeniem nadal warto sprawdzić zachowanie konkretnej tkaniny na małym fragmencie. Jeśli brzeg zaczyna się rozwarstwiać, zabezpiecz go wybraną metodą tak samo jak wełnę tkaną.
Najlepszy efekt daje połączenie dekatyzacji, ostrego cięcia i próby na ścinku. Dobierz sposób wykończenia do grubości wełny oraz tego, czy ważniejsza jest szybkość pracy, trwałość czy estetyka wnętrza gotowego projektu.
