Dzianinę da się bez problemu szyć na zwykłej maszynie, nawet bez overlocka. Najbezpieczniejszym wyborem będzie wąski zygzak, a w maszynach wyposażonych w ściegi elastyczne można użyć także ściegu prostego elastycznego lub imitacji overlocka. Warunkiem trwałego szwu są jednak właściwa igła, odpowiednie nici i brak naciągania materiału podczas szycia.
Jak przygotować maszynę do szycia dzianiny?
Dzianina jest rozciągliwa i ma inną budowę niż tkanina. Zwykła igła uniwersalna może wbijać się we włókna zamiast przechodzić między nimi. W efekcie pojawiają się dziurki, przepuszczone ściegi albo uszkodzenia widoczne po rozciągnięciu materiału.
Przed rozpoczęciem pracy przygotuj podstawowe akcesoria:
- Igłę z kulką typu Jersey – zaokrąglony czubek rozsuwa włókna dzianiny i ogranicza ryzyko ich przecięcia. Do bardzo elastycznych materiałów można dobrać igłę typu Stretch, ale zawsze sprawdź jej działanie na skrawku.
- Nici poliestrowe – są mocne i mają niewielką elastyczność, dlatego zwykle wystarczają do szycia jerseyu, dresówki i większości dzianin odzieżowych.
- Stopkę z górnym transportem – opcjonalne akcesorium, które pomaga równomiernie przesuwać rozciągliwy materiał, szczególnie przy cienkich dzianinach i kilku warstwach.
- Regulację docisku stopki – jeśli maszyna ją posiada, zmniejszenie docisku może ograniczyć rozciąganie i falowanie materiału.
Docisk zmieniaj stopniowo, ponieważ zbyt mały może utrudnić transport materiału. Nie każda maszyna ma tę regulację, dlatego w takim przypadku większe znaczenie ma właściwa stopka, spokojne prowadzenie materiału i test na ścinku.
Jaki ścieg do dzianiny wybrać?
Ścieg do zszywania powinien pracować razem z materiałem. Zwykły ścieg prosty łatwo pęka, gdy gotowe ubranie zostanie rozciągnięte. Jeśli maszyna nie oferuje ściegu elastycznego, wybierz wąski zygzak. To najbardziej uniwersalny zamiennik ściegu owerlokowego w podstawowej maszynie domowej.
| Ścieg | Zastosowanie | Elastyczność |
|---|---|---|
| Wąski zygzak | Zszywanie większości dzianin, także bez dodatkowych programów | Duża |
| Ścieg prosty elastyczny | Zszywanie mocno pracujących szwów, jeśli maszyna go posiada | Bardzo duża |
| Ścieg owerlokowy | Zszywanie i jednoczesne wykańczanie brzegu | Duża |
Na początek ustaw zygzak wąski, zwykle o szerokości około 1–2 mm, oraz długości około 2–2,5 mm. Są to wartości wyjściowe, a nie uniwersalne ustawienie dla każdej dzianiny. Cienki materiał może wymagać delikatniejszego ściegu, natomiast stabilniejsza dresówka często dobrze reaguje na nieco dłuższe wkłucia.
Nie ustawiaj ściegu zbyt gęsto. Nadmiar wkłuć może osłabić materiał, utrudnić jego przesuwanie i powodować falowanie. Szeroki zygzak lub ścieg owerlokowy imitujący działanie overlocka lepiej sprawdzą się przy wykańczaniu zapasów szwu niż przy każdym prostym łączeniu elementów. Ścieg do zszywania i ścieg wykończeniowy pełnią różne funkcje.
Jak ustawić maszynę i uniknąć falowania?
Najwięcej problemów powstaje wtedy, gdy materiał jest ciągnięty pod stopką albo maszyna wykonuje zbyt gęste wkłucia. Przed szyciem właściwego elementu wykonaj próbę na kawałku tej samej dzianiny. Sprawdź, czy szew rozciąga się bez pękania, czy materiał nie faluje i czy maszyna nie przepuszcza ściegów.
Pracę przygotuj w następującej kolejności:
- Załóż igłę z kulką dobraną do grubości materiału i nawlecz maszynę nicią poliestrową.
- Ustaw wąski zygzak albo dostępny w maszynie ścieg elastyczny.
- Przeszyj próbkę, a następnie delikatnie rozciągnij szew w kierunku, w którym będzie pracować gotowe ubranie.
- Jeśli materiał faluje, zmniejsz docisk stopki, o ile maszyna pozwala na taką regulację, i sprawdź dłuższy ścieg.
- Powtórz próbę bez naciągania dzianiny. Prowadź ją tylko przed igłą, pozwalając transportowi maszyny przesuwać materiał.
Cienkie i wiotkie dzianiny można czasowo ustabilizować krochmalem w sprayu. Preparat ogranicza zwijanie się brzegów i ułatwia prowadzenie materiału. Po uszyciu i praniu efekt usztywnienia znika. Pomocna bywa także fastryga albo dokładne przypięcie warstw, zwłaszcza przy dekoltach, ściągaczach i zaokrąglonych szwach.
Stopka z górnym transportem może poprawić przesuwanie bardzo rozciągliwej dzianiny. Nie zastępuje jednak właściwego ściegu ani igły. Jej zadaniem jest przede wszystkim ograniczenie różnicy w przesuwaniu górnej i dolnej warstwy materiału.
Jak wykończyć brzegi bez overlocka?
Dzianina zwykle nie strzępi się tak jak tkanina, więc przy prostych brzegach najważniejsza jest estetyka podwinięcia i jego elastyczność. Dół bluzki, rękawy lub nogawki możesz podwinąć i przeszyć ściegiem elastycznym albo zygzakiem.
Do takiego wykończenia bardzo dobrze nadaje się igła podwójna do materiałów elastycznych. Na prawej stronie tworzy dwa równoległe przeszycia, a od spodu powstaje zygzak, który pozwala szwowi pracować razem z dzianiną. To praktyczny zamiennik efektu uzyskiwanego na coverlocku, choć nie jest identyczny z profesjonalnym wykończeniem.
Przed użyciem igły podwójnej sprawdź w instrukcji maszyny jej maksymalny rozstaw oraz ustawienia. Podwiń brzeg, zaprasuj go i szyj po prawej stronie materiału, bez rozciągania dzianiny.
Od czego zacząć?
Najprostszy zestaw to igła z kulką, nić poliestrowa i wąski zygzak. Resztę ustawień dobierz na ścinku, ponieważ różne dzianiny mogą zachowywać się zupełnie inaczej. Kilka krótkich prób pozwoli szybciej znaleźć parametry, przy których szew pozostaje elastyczny, a materiał nie faluje.
