Jak włożyć sznurówki do butów? Najlepsze sposoby i porady

Nie wiesz jak włożyć sznurówki do butów, żeby było wygodnie i ładnie jednocześnie. W tym poradniku krok po kroku zobaczysz sprawdzone sposoby na różne typy obuwia. Dzięki prostym trikom dopasujesz sznurowanie do pracy, biegania, gór i codziennego chodzenia.

Dlaczego sposób wkładania sznurówek wpływa na komfort, bezpieczeństwo i wygląd

To jak wkładasz sznurówki decyduje o tym, jak rozkłada się nacisk na całej stopie. Dobrze dobrany sposób sznurowania równomiernie rozkłada napięcie i zmniejsza ryzyko pęcherzy oraz punktów ucisku, szczególnie w okolicy śródstopia i podbicia. Gdy każdy segment jest dociągnięty tak samo, stopa nie przesuwa się w bucie i czujesz się pewniej przez cały dzień.

Przy chodzeniu po nierównym podłożu, na przykład na placu budowy, w ogrodzie czy w butach roboczych, dochodzi jeszcze kwestia bezpieczeństwa. Odpowiednie sznurowanie zwiększa stabilność pięty i kostki, zmniejsza ryzyko skręceń oraz poprawia trzymanie stopy w bucie z wysoką cholewką. Jednocześnie sposób prowadzenia sznurówek wpływa na estetykę obuwia – proste linie, symetria i równe krzyżyki potrafią całkowicie zmienić charakter butów.

Jeśli sznurówki są włożone byle jak, bardzo szybko odczujesz tego skutki w praktyce:

• dyskomfort, otarcia i pęcherze w newralgicznych miejscach stopy,
• niestabilność i większe ryzyko urazu stawu skokowego przy nierównym podłożu,
• szybsze zużycie butów przez nadmierne zaginanie cholewki i pracę pięty,
• nieestetyczny wygląd butów przez brak symetrii i „bałagan” na podbiciu.

Jak dobrać długość i rodzaj sznurówek – zalecenia dla 4–10 par oczek?

Dobierając sznurówki zacznij od zmierzenia długości od końcówki do końcówki po przepleceniu przez oczka tak jak w docelowym sznurowaniu. Różne typy butów wymagają innych długości i grubości – eleganckie półbuty potrzebują krótszych i cieńszych sznurowadeł niż masywne buty trekkingowe czy wysokie robocze trzewiki. Wysokość cholewki, liczba par oczek oraz styl sznurowania (proste, sznurowanie na krzyż, drabinkowe) mocno wpływają na idealną długość.

To są zakresy orientacyjne, dlatego zawsze sprawdź buty po przesznurowaniu i zobacz, ile zostaje po zawiązaniu kokardy. Jeśli końcówki zwisają więcej niż na 3–4 cm, skróć je albo wybierz krótsze sznurówki. Przy gęstych metodach jak sznurowanie drabinkowe lub „sznurowanie pajęcza sieć” często potrzebujesz 5–10 cm więcej niż przy klasycznym klasycznym sznurowaniu na krzyż.

Rodzaj sznurówek dobieraj do zastosowania i charakteru buta. Płaskie sznurówki świetnie leżą w trampkach, sneakersach i butach casual. Okrągłe, grubsze i plecione są lepsze do butów trekkingowych, górskich i wojskowych. Woskowane cienkie sznurówki pasują do oxfordów i eleganckich półbutów, a elastyczne no-tie zdają egzamin w butach biegowych i treningowych. Do obuwia w stylu vintage czy ręcznie szytego możesz wybrać także skórzane sznurowadła, które podkreślą charakter buta.

• Przy wyborze sznurowadeł zwróć uwagę na trwałość materiału, grubość, ewentualną powłokę woskową oraz kolor dopasowany do cholewki.

Jak włożyć sznurówki do różnych rodzajów butów – sportowe, eleganckie i trekkingowe?

W różnych butach ta sama sznurówka może zachowywać się zupełnie inaczej, dlatego warto dopasować zarówno typ sznurowadła, jak i sam sposób wiązania do konkretnego zastosowania. Inaczej podejdziesz do lekkich trampków i sneakersów, inaczej do oxfordów, a jeszcze inaczej do wysokich butów trekkingowych używanych w górach lub przy pracy w terenie. Poniższe instrukcje krok po kroku pokażą Ci, jak osiągnąć maksymalny komfort, ładny wygląd oraz stabilność stopy.

Jak włożyć sznurówki do butów sportowych i trampek?

W butach sportowych, sneakersach i klasycznych trampkach najlepiej sprawdzają się płaskie syntetyczne sznurówki, które dobrze trzymają napięcie i wolniej się rozwiązują. Jeśli często je zdejmujesz w pracy lub podczas rekreacji, szybkie sznurowanie na krzyż pozwala błyskawicznie poluzować lub dociągnąć buty bez bawienia się w skomplikowane wiązania.

Oto prosty sposób na wygodne sznurowanie butów sportowych i trampek krok po kroku:

1. Włóż sznurówki od spodu w dolne oczka tak aby oba końce miały tę samą długość na zewnątrz.
2. Przełóż końce na krzyż do kolejnej pary oczek wyżej, pilnując umiarkowanego napięcia bez nadmiernego dociągania.
3. Kontynuuj sznurowanie na krzyż aż do ostatnich oczek, po każdym przełożeniu delikatnie wyrównując napięcie od dołu do góry.
4. Jeśli zależy Ci na czystym, uporządkowanym looku w sneakersach, możesz zastosować Proste (europejskie) sznurowanie, prowadząc sznurówki poziomymi paskami z ukrytym przebiegiem pod spodem.
5. Do butów zakładanych bez rozwiązywania wybierz elastyczne sznurówki No-tie (elastyczne), które po jednorazowym ustawieniu napięcia pozwolą Ci wsunąć stopę jak do wsuwanych tenisówek.
6. Aby język się nie zsuwał, przepleć sznurowadło przez środkową szlufkę na języku lub utwórz tam dodatkową pętelkę z przeplotu, co ustabilizuje całość.
7. Na koniec zawiąż Węzeł Ian lub prostą, symetryczną kokardkę i schowaj nadmiar sznurówek pod ostatnim krzyżykiem albo pod językiem.

Dobierając typ sznurowadeł do sportowych butów, kieruj się prostą zasadą:

• Płaskie sznurówki dają lepsze trzymanie i wyglądają bardziej uporządkowanie w trampkach i sneakersach, a okrągłe są bardziej odporne na przetarcia w terenowym obuwiu sportowym.

Przy obuwiu sportowym często wystarczy przesunąć sznurówki o pół oczka bliżej cholewki lub zmienić styl przeplotu nad śródstopiem, żeby odciążyć wrażliwe miejsca i szybko zmniejszyć ryzyko bolesnych punktów nacisku.

Jak włożyć sznurówki do eleganckich półbutów i oxfordów?

W eleganckich półbutach i oxfordach najważniejsza jest symetria, porządek i minimalizm. Cholewka wygląda najlepiej, gdy z przodu widać równe poziome paski, a nie poprzecinane krzyżykami sznurówki. Dlatego w tym obuwiu stosuje się najczęściej Proste (europejskie) sznurowanie oraz cienkie, woskowane okrągłe lub płaskie sznurówki, które nie mechacą się i nie rozłazi im się splot.

Tak włożysz sznurówki do eleganckich półbutów krok po kroku:

1. Przeciągnij sznurówkę poziomo przez dolną parę oczek od spodu tak aby po obu stronach wystawała ta sama długość.
2. Lewy koniec przeprowadź wewnątrz buta do kolejnego wolnego oczka po tej samej stronie i wyprowadź go na zewnątrz, tworząc pionowy odcinek.
3. Ten sam koniec przeciągnij poziomo na drugą stronę do oczka na tym samym poziomie, tak aby na wierzchu buta powstała jedna równoległa linia.
4. Prawy koniec sznurówki poprowadź podobnie, ale wprowadzaj go do oczek tak, aby ukryte pionowe odcinki znajdowały się po wewnętrznej stronie cholewki – z zewnątrz ma być widoczny tylko układ poziomych pasków.
5. Idź w górę, powtarzając schemat aż do ostatnich oczek, cały czas kontrolując, czy paski są idealnie równoległe i napięcie po obu stronach jest zbliżone.
6. Na koniec zawiąż dyskretną kokardę, a jeśli sznurówki są nieco za długie, schowaj końcówki pod językiem albo pod górnym paskiem, aby nie zwracały na siebie uwagi.

Kolor w eleganckim obuwiu ma ogromne znaczenie dla estetyki. Do czarnych butów wybieraj czarne, do brązowych odcienie brązu lub koniak, unikaj zbyt grubych sznurówek, które „przytłaczają” cholewkę. Woskowane sznurowadła co jakiś czas lekko przetrzyj i odśwież cienką warstwą wosku, co zmniejszy mechacenie i poprawi ich trwałość.

Jak włożyć sznurówki do butów trekkingowych i górskich?

W butach trekkingowych i górskich priorytetem jest stabilność stopy i pięty oraz możliwość niezależnej regulacji napięcia na różnych odcinkach – przy palcach, na śródstopiu i przy kostce. Do takiego obuwia wybieraj wytrzymałe, okrągłe sznurówki z nylonu lub poliestru, które dobrze współpracują z hakami, nie przecierają się łatwo i wytrzymują sznurowanie dla maksymalnej retencji.

Tak możesz włożyć i zasznurować buty trekkingowe krok po kroku:

1. Przełóż sznurówki przez dolne oczka od spodu i wyrównaj długość, następnie zawiąż mały, zupełnie płaski supełek tuż przy pierwszej parze oczek, który zapobiegnie dalszemu przesuwaniu się sznurowadła.
2. Sznurowanie zacznij od palców, prowadząc sznurówki na krzyż do kolejnych oczek i delikatnie dociągając każdy poziom tak aby stopa była opięta, ale nie ściśnięta.
3. Nad śródstopiem zastosuj lekko mocniejsze dociągnięcie, szczególnie jeśli planujesz stromą trasę w górach lub pracujesz na pochyłym terenie, gdzie łatwo o zsuwanie się stopy do przodu.
4. Tuż poniżej zgięcia stopy możesz wykonać węzeł chirurgiczny: okręć sznurówki wokół siebie dwa razy i dopiero przełóż je do kolejnych oczek, co mocniej usztywni ten odcinek.
5. Przy hakach zacznij stosować Lock lacing czyli technikę „heel lock” – u góry tworzysz małe pętelki, a wolny koniec sznurowadła przeciągasz przez nie, co minimalizuje ruch pięty.
6. Idąc przez kolejne haki, napinaj sznurówki stopniowo, tak aby okolice kostki były stabilne, ale miały zachowaną mobilność do pracy w terenie.
7. Po zasznurowaniu zrób kilka kroków, zejście po schodach lub po skarpie i oceń czy palce nie uderzają w przód buta, a pięta nie podnosi się przy wybiciu.
8. Na koniec zawiąż stabilny węzeł, na przykład Double Bow albo podwójną kokardę, i ewentualnie opleć sznurówki wokół cholewki poniżej kostki, jeśli zostało sporo luzu.

Do butów trekkingowych i górskich najlepiej sprawdzają się takie materiały sznurówek:

• Mocny nylon lub poliester w formie okrągłego, plecionego sznurka z wzmocnionymi końcówkami i odpornymi na ścieranie agletami.

W butach trekkingowych zbyt mocne dociągnięcie w okolicy kostki może ograniczyć krążenie i zmniejszyć swobodę pracy stawu, dlatego po kilku minutach marszu zawsze skontroluj napięcie i w razie potrzeby delikatnie je poluzuj.

Najpopularniejsze metody sznurowania – krzyżowe, drabinkowe i pajęcza sieć

Istnieje wiele sposobów wiązania butów, ale trzy z nich pojawiają się najczęściej. Sznurowanie na krzyż, czyli forma klasycznego sznurowania, jest najbardziej uniwersalne i działa praktycznie w każdym obuwiu. Sznurowanie drabinkowe wygląda bardzo efektownie, dobrze stabilizuje stopę i sprawdza się w wysokich cholewkach, a sznurowanie „pajęcza sieć” to metoda dekoracyjna, która robi wrażenie na sneakersach i trampkach z wieloma oczkami.

• Na co dzień najlepiej sprawdza się sznurowanie krzyżowe, w eleganckich butach proste i drabinkowe, a tam gdzie liczy się wyjątkowy wygląd i dekoracyjny efekt możesz wykorzystać „pajęczą sieć”.

Jak wykonać klasyczne sznurowanie krzyżowe?

Sznurowanie krzyżowe to najbardziej naturalny wybór dla większości osób i podstawa, od której warto zacząć naukę innych metod. Zapewnia bardzo dobrą stabilność stopy i łatwą regulację napięcia na każdym poziomie, dlatego świetnie nadaje się do butów roboczych, miejskich i sportowych. Dobrze wykonane jest też zaskakująco estetyczne, pod warunkiem że zachowasz symetrię.

Tak wykonasz klasyczne sznurowanie krzyżowe krok po kroku:

1. Przełóż sznurówkę przez dolne oczka od spodu lub od góry, w zależności od upodobania, wyrównując długość po obu stronach.
2. Lewy koniec przełóż na krzyż do prawego oczka w drugim rzędzie, a prawy koniec do lewego, tworząc pierwszy X na podbiciu.
3. Po każdym przepleceniu delikatnie dociągaj sznurówkę, zaczynając od dolnych oczek i przesuwając luz w górę, tak aby napięcie było równomierne.
4. Kontynuuj przeplatanie na krzyż do kolejnych oczek aż dojdziesz do samej góry, utrzymując ten sam kąt każdego krzyżyka i pilnując symetrii po obu stronach.
5. Jeśli sznurówki są nieco za długie, możesz na jednym poziomie pominąć oczko, co optycznie skróci przebieg i zabierze kilka centymetrów.
6. Zakończ wiązaniem, na przykład Węzeł Ian lub klasyczna kokarda, a nadmiar sznurówek schowaj pod językiem, pod krzyżykiem albo owiń wokół cholewki.
7. Dla maksymalnej stabilności możesz po ostatnim krzyżyku zastosować Lock lacing w dwóch ostatnich oczkach, co mocniej zablokuje piętę.

• Sznurowanie krzyżowe najlepiej pasuje do trampek, butów sportowych, butów trekkingowych, roboczych oraz codziennych sneakersów.

Jak wykonać sznurowanie drabinkowe krok po kroku?

Sznurowanie drabinkowe kojarzy się z butami militarnymi i wysokimi trzewikami, bo daje bardzo stabilne trzymanie cholewki. Tworzy na wierzchu charakterystyczne „szczeble” przypominające drabinę, dzięki czemu buty wyglądają technicznie i uporządkowanie. Sprawdza się przy szerokich językach i wysokich cholewkach, gdzie zwykłe krzyżyki wyglądają zbyt masywnie i łatwo się deformują.

Tak krok po kroku wykonasz sznurowanie drabinkowe:

1. Przełóż sznurówkę poziomo przez dolne oczka i wyrównaj długość po obu stronach, tak aby odcinek na wierzchu był idealnie prosty.
2. Oba końce poprowadź od wewnątrz do góry, omijając jedno oczko i wychodząc na zewnątrz dopiero w drugim oczku ponad dolnym poziomem.
3. Każdy koniec przeciągnij poziomo na drugą stronę przez oczko na tej samej wysokości tworząc pierwszy „szczebel” drabinki.
4. Teraz znowu wprowadź końce sznurówek od wewnątrz w górę, przechodząc o jedno oczko wyżej i znów wychodząc na zewnątrz tylko w co drugim oczku.
5. Za każdym razem twórz prosty, napięty poziomy odcinek, który łączy parę oczek i buduje kolejny schodek.
6. Kontynuuj przeplot aż do samej góry, kontrolując aby wszystkie poziome paski były równoległe i miały podobną długość.
7. Jeśli widzisz, że sznurówek zaczyna brakować, możesz na jednym poziomie zrezygnować ze szczebla i przejść pionowo wewnątrz buta bez tworzenia kolejnej poprzeczki.
8. Na koniec zawiąż kokardę nad ostatnim „szczeblem” lub ukryj wiązanie pod językiem, jeśli zależy Ci na maksymalnie czystym froncie.

• Główną wadą sznurowania drabinkowego jest nieco trudniejsza i wolniejsza regulacja napięcia, dlatego nie sprawdzi się u osób, które często zakładają i zdejmują buty w ciągu dnia.

Jak wykonać sznurowanie pajęcza sieć?

Sznurowanie „pajęcza sieć” to efektowna metoda dekoracyjna, która najlepiej wygląda na butach z wieloma oczkami i szerokim przodem, takich jak Sneakersy, Nike Air Force 1, Adidas Stan Smith czy masywne trampki. Ta technika tworzy na cholewce misterną siatkę, a jednocześnie potrafi zapewnić zaskakująco dobrą stabilność stopy gdy napięcia są dobrze wyważone.

Tak krok po kroku ułożysz sznurówki w „pajęczą sieć”:

1. Zacznij od przeciągnięcia sznurówki poziomo przez drugą parę oczek od dołu, upewniając się że po obu stronach masz tę samą długość.
2. Każdy koniec skieruj w dół i przeciągnij przez dolne oczko po tej samej stronie, tak aby sznurówka wróciła do podstawy cholewki.
3. Następnie poprowadź końce na skos w górę, do trzeciej pary oczek, tworząc po środku pierwsze X.
4. Każdy koniec przełóż teraz pod poziomą sznurówką, która przebiega na wysokości drugich oczek, oraz pod krawędzią oczka, wyciągając go z powrotem na zewnątrz nad tym samym poziomem.
5. Znów poprowadź sznurowadła na skos do kolejnych pustych oczek powyżej, pilnując aby krzyżyki były równe i tworzyły symetryczny wzór.
6. Powtarzaj przeplot: dół pod poprzednim poziomym odcinkiem, wyjście na zewnątrz i po skosie do następnej wolnej pary oczek.
7. Im wyżej się posuwasz, tym gęstsza staje się „sieć”. Dbaj o umiarkowane napięcie aby wzór zachował kształt, ale nie ściskał nadmiernie podbicia.
8. Po osiągnięciu ostatnich oczek możesz zawiązać kokardę na wierzchu albo ukryć wiązanie pod językiem, co dodatkowo wzmocni wrażenie jednolitego wzoru.
9. Jeśli but ma bardzo wiele oczek, możesz zakończyć sieć nieco wcześniej i ostatnie dwa poziomy zasznurować klasycznie na krzyż dla większej swobody ruchu.

• Metodę „pajęcza sieć” łatwo skrócisz dla krótszych sznurówek, pomijając jedną parę oczek w dolnej części, lub wydłużysz, zaczynając wzór już od pierwszej pary oczek w wyższych butach.

Sposoby utrwalenia i praktyczne triki – węzeł ian, lock lacing i aglety

Dobrze dobrane sznurowanie to jedno, ale musisz je jeszcze skutecznie utrwalić. Chodzi o trzy rzeczy – zapobieganie samoczynnemu luzowaniu się sznurówek, szybkie zakładanie i zdejmowanie butów oraz zabezpieczenie i uporządkowanie końcówek, żeby nie plątały się i nie strzępiły.

Węzeł Ian, nazywany często szybkim węzłem, to metoda wiązania kokardy w kilku płynnych ruchach, która daje bardzo stabilny i symetryczny węzeł. Sprawdza się szczególnie w butach sportowych i miejskich, gdzie buty często zakładasz i zdejmujesz, a jednocześnie nie chcesz, by sznurówki luzowały się podczas marszu.

Lock lacing, czyli technika „heel lock”, to sposób przeplecenia sznurówek przez ostatnią parę oczek lub haków w formie pętelek. Pozwala on dodatkowo zablokować piętę, co znacząco poprawia stabilność stopy w butach trekkingowych, biegowych i roboczych, zwłaszcza na nierównym podłożu oraz przy stromych zejściach.

Klasyczny podwójny węzeł, określany jako Double Bow, świetnie utrwala kokardę wtedy kiedy sznurówki są śliskie lub bardzo woskowane. Wystarczy po zawiązaniu zwykłej kokardy dodatkowo raz przełożyć pętle przez siebie i delikatnie zacisnąć, co znacznie utrudnia samoczynne rozwiązanie.

Aglety, czyli końcówki sznurówek, często zużywają się najszybciej. Jeśli są uszkodzone, możesz je naprawić, stosując opaska termokurczliwa dociętą do długości i obkurczoną gorącym powietrzem lub nałożenie kropli mocnego kleju, która po zaschnięciu tworzy nową, twardą końcówkę.

Woskowanie sznurówek to prosty trik, który zwiększa tarcie między włóknami i pomaga wiązaniu trzymać cały dzień. Wystarczy cienka warstwa wosku nałożona na długość sznurowadła i delikatnie wmasowana palcami, co dodatkowo wygładza powierzchnię i zapobiega mechaceniu.

• Na co dzień stosuj szybki Węzeł Ian, do sportu i biegania dodaj Lock lacing, a w trudnym terenie i przy śliskich sznurówkach wspomóż się Double Bow i dobrze zabezpieczonymi agletami.

Jeśli końcówki sznurówek zaczynają się pruć, trwałym i szybkim rozwiązaniem jest nałożenie krótkiego odcinka koszulki termokurczliwej lub użycie niewielkiej porcji topionego kleju, który po zastygnięciu stworzy mocną, odporną na strzępienie końcówkę.

Najczęstsze problemy i rozwiązania – luzujące się sznurówki, zbyt długie i przebarwienia

W codziennym użytkowaniu najczęściej zmagasz się z kilkoma powtarzalnymi kłopotami ze sznurówkami. Luzujące się wiązanie, za długie sznurowadła plączące się pod stopami, przetarcia i przebarwienia po błocie, soli lub pracy w ogrodzie oraz zniszczone aglety to problemy, które można łatwo opanować kilkoma prostymi sposobami.

Jeśli sznurówki często się luzują, zastosuj Węzeł Ian, podwójny węzeł lub Lock lacing w ostatnich oczkach. Możesz też założyć małe zapinki blokujące na sznurówkę, które po dociągnięciu blokują napięcie na cały dzień bez konieczności wiązania kokardy.

Przy zbyt długich sznurówkach odetnij nadmiar po przymiarce w butach, a końcówkę zabezpiecz agletem, koszulką termokurczliwą lub twardniejącym klejem. Innym wyjściem jest wybranie stylu sznurowania, który „zjada” więcej długości, na przykład sznurowanie drabinkowe albo gęste sznurowanie wojskowe.

Przetarcia i przebarwienia usuniesz, stosując metody dostosowane do materiału. Bawełniane sznurówki możesz wyprać ręcznie w letniej wodzie z delikatnym detergentem, syntetyczne z nylonu lub poliestru dobrze reagują na mycie w wodzie z mydłem, a skórzane sznurowadła wymagają delikatnego czyszczenia i impregnacji preparatem do skóry.

Uszkodzone aglety naprawisz w prosty sposób, zakładając krótki odcinek opaski termokurczliwej dopasowanej do średnicy sznurówki i podgrzewając ją do obkurczenia. Zamiast tego możesz zastosować niewielką kroplę mocnego kleju, uformowaną palcami lub w rękawiczce w kształt stożka.

• Przy czyszczeniu kolorowych sznurówek nie sięgaj po silne wybielacze ani agresywne środki chemiczne, bo szybko osłabisz włókna i zniszczysz kolor materiału.

Nie stosować wybielaczy ani silnych rozpuszczalników na kolorowych sznurówkach, ponieważ takie środki uszkadzają włókna, niszczą barwnik i znacząco skracają żywotność nawet najlepszych sznurówek.

Co warto zapamietać?:

• Sposób sznurowania bezpośrednio wpływa na komfort, bezpieczeństwo i trwałość obuwia – równomierne napięcie zmniejsza ryzyko pęcherzy, otarć, skręceń kostki i przedwczesnego zużycia butów.
• Długość sznurówek dobieraj do liczby par oczek (4–10), typu buta (eleganckie, sportowe, trekkingowe) i stylu sznurowania – gęste metody (drabinkowe, „pajęcza sieć”) wymagają zwykle +5–10 cm względem klasycznego krzyżowego.
• Dobór rodzaju sznurówek: płaskie do trampek/sneakersów, cienkie woskowane do eleganckich oxfordów, grube okrągłe z nylonu/poliestru do trekkingów; kolor i grubość dopasuj do cholewki i charakteru buta.
• Kluczowe techniki: krzyżowe (najbardziej uniwersalne), proste (europejskie) do eleganckich butów, drabinkowe do wysokich trzewików/wojskowych, „pajęcza sieć” jako dekoracyjne sznurowanie do sneakersów z wieloma oczkami.
• Stabilne wiązanie i trwałość: stosuj Węzeł Ian na co dzień, Lock lacing (heel lock) dla lepszej blokady pięty, Double Bow przy śliskich sznurówkach; zbyt długie sznurówki skróć i zabezpiecz agletami/opaską termokurczliwą, unikaj wybielaczy przy czyszczeniu.